Talada, günbəzi
və dirəkləri qızıl suyuna çəkilmiş ağ çadırın qarşısında görüşürlər. Gümüş
toqqalı, mərcan sinəbəndli, qara şivə saçlarının şəlaləsi kürəyinə tökülən bir
gözəl şehli otların tərini uzun ağ donunun ətəkləri ilə silərək müsafiri
qarşılamağa çıxır. Gələn beli bükülü, ovurdları batıq, gözləri çuxurda, əsalı
bir qocadır. Xanım ona qıyqacı nəzər salıb pərişan-pərişan dillənir:
- Gedəndə
cavan yaşlım, qayıdanda əli əsalım. Hüznüm mənim, səni itirməkçün göndərmişdim.
Gedər-gəlməzə qayıdar cığır atanım. – bu sözlərlə qürurlu qamətini əymədən
hissiz barmaqlarını qocanın pırtlaşıq saçına keçirib soyuq dodaqlarını gün
yandırmış sifətinə toxundurmaqla onu
salamlayır. Xəfifcə öpüşdən hallanmayan qoca ona zənnlə baxıb soruşur:
- Sən nədən
qocalmadın?
- Mən “yox”
yerinə “hə”, “hə” yerinə “yox” dedim. Zamanı bezdirdim. O bu talaya
istirahətə, əylənməyə gəlir, işləməyə
yox. Ona başa saldım ki, tələsmək mənasız şeydir və mənim vaxtım boldur, imkan
tapacam qocalmağa da. Hələ ki, həyat mənimdir.
- Buna necə
nail ola bildin?
- Mən azadam.
- Mən ki, səni
dərdli qoyub getmişdim, özündə deyildin..
- Qulaq as –
udu əlinə alıb dindirir.
Dərd güldürər məni,
Dərd ovudar məni..
Qoca
heyranlıqla onu süzür.
- Kədərin
yarasının mayasını tapmışam. Ora duz basıb göyüm-göyüm göynətdim onu. – qara
zülfünü üzündən kənarlaşdırıb başı ilə qocanın əllərinə işarə edir - Əllərin əsir..
- Mən
qocalmışam. – bir az da büzüşüb əlavə edir – Mənə soyuqdu. Canlardakı üşünü əllərin
titrəyişidir çıxaran..
Onlar yaşıl
talada dayansalar da çadırın dövrəsi bom-boş idi. Qoca ətrafa nəzər fırlayıb
sorur:
- Çadırımız
gül-çiçəyin içində batmışdı. Dörd yanı ağac pöhrəsiydi, öz əlimlə əkmişdim.
Qayğısız günlərimizin, atəşli sevgimizin şahidiydilər. Hanı onlar? .. gözə dəymirlər..
- Onlarmı? –
qadın acı-acı gülür – Onlar... onlar canımda, qanımda. Onlar təzətər və gözəl
idilər. Azad və xürrəm. Mənsə tənha və dərdli.
Hələ üstəlik bu qocalıq deyilən xain də hər açılan sabah qonağım idi, əl çəkmirdi
məndən. Sənin gül-çiçəyindən iksir düzəltdim, axı sən can yağınla bəsləmişdin
onları. Beləcə sən getmişkən də mənə kömək
oldun, güllərdən aldım səni.
Uzun barmaqlarını
udun simlərində gəzdirib oxuyur:
Körpə qönçələrə vay-vay-vay
Asud azadələrə vay-vay-vay..
Qoca fikirli
halda çadırın ətrafındakı boyazlığa baxır. Gülləri kökündən qoparılıb yerində
çalalar qalmış sahə dişləri tökülmüş cəhəngi xatırladırdı.
- Sən nə
etdin bəs? - Qadının sualı onu xəyalından ayırır.
- Torpaq
diriltdim. Ağac əkdim, bağ saldım. Mən özümü xərclədim. İndi tükənmişəm mən.
- Və...
- Bir at
bağışladılar, alnı imzalı. Murada yetirəndi dedilər, uzağa aparandı. Sevindim.
Amma mən bilmirdim ki, o uzaqların sonunda yenə sən olacaqsan, yollar xəyanətkarmış,
dolanıb hərlənib sənin yanına uzanır
hamısı.. Budur, yenə səni tapdım. Uzaqlar
gəlib sənə qovuşurmuş...
- Hə, mən
yaxının özüyəm.
Qocanın istidən
qarsanmış kirpikləri titrəməklə gözünün damla
təsdiq mesajını içəri qovmağa çalışır.
- Özün gəlmədin
bura, belə çıxır?
- Özüm gəlmədim,
yox. Yol gətirdi. Demək, borcumuz qalıbmış... yoxsa yol belə iş tutmazdı, mən
ona inaniram, o heç vaxt səhv etmir.
- Mənim sənə
borcum yox.
- Mənim sənə
borcum var.
- Nə borc?
- İstin,
yanğın mənimlə getmişdi, onları qaytarmam lazım.
Qadın ondan
uzaqlaşır, arxası ona yaşıl yumşaq xalının üstdə çöməlib oturur və udu dilləndirir:
- Gedər-gəlməzə bəri cığır atanım..
Yerindən
qalxmadan üzünü yana tutub soruşur:
- Borcunu
halal eləyirəm, get. .., könlüm bulantısı, get...
- Yox, sənin
də mənə verəcəklərin var.
- Mənim sənə
verəcəyim yox.
- Mənim qönçələrim.., qaytar onları özümə - deyib iti addımlarla qadına yaxınlaşır.
